Annie Spratt snoeiafval kruiwagen

Planten, snoeien en verplaatsen. Genoeg te doen in de herfst!

De herfst: het vergeten plantseizoen

Annie Spratt kruiwagen

De herfst is weer in aantocht! We voelen dat de dagen en nachten steeds koeler worden en de bomen beginnen langzaam te verkleuren van groen naar geel, oranje of rood.

Dit is het seizoen van de gepofte kastanjes, pompoen soep & warme chocolademelk. Van Sint Maarten, Halloween & Dierendag. Maar het is ook het seizoen van werken in de tuin! Want de herfst is, in tegenstelling tot wat veel mensen denken, hét seizoen om te planten. Daarnaast is er genoeg te doen om de tuin winterklaar te maken. Kortom, tuinklusjes genoeg!

Hieronder vermelden we de belangrijkste klussen die je dit seizoen zou kunnen klaren:

 

Planten en verplanten:

Web button voor site (statisch).jpgSamen met het Ministerie van Infrastructuur & waterstaat, Stichting Steenbreek, IVN en veel meer organisaties zet AVVN zich in om de herfst als plantseizoen weer eens flink op de kaart te zetten. Wist je dat dit het ideale moment is om te planten? Zo neem je een voorsprong op de lente en kun je al vroeg in het voorjaar genieten van een groene en bloeiende tuin. 

 

Ten opzichte van planten in het voorjaar kent het najaar enkele voordelen:

 

  • Waterverbruik
    Het grootste verschil tussen voor- en najaar is het weer. In de afgelopen jaren hebben we vaak een droge lente gehad waarin we jonge plantjes soms wekenlang water moesten geven. In de herfst regent het gewoonlijk meer dan in het voorjaar en is de luchtvochtigheid steevast hoog.
  • Wortelen
    In het najaar is de bodem nog opgewarmd door de zomer en zullen de planten beter aanslaan. Bomen, struiken, vaste planten en bollen kunnen makkelijker worden geplant of verplant omdat ze in ‘slaapstand’ zijn. De grond heeft meer tijd om aan de wortels te plakken en de wortels hebben meer tijd om zich te ontwikkelen. Zo kunnen ze makkelijker voeding en water opnemen op momenten dat het moeilijk wordt.
  • Winterslaap
    Een voordeel ten opzichte van planten in het voorjaar is dat de planten zich in het najaar al aan het voorbereiden zijn op de winter door onder meer voedingsstoffen op te slaan in wortels en takken.
  • Vaste planten
    In het begin van de herfst kun je alles wat je in een pot koopt in de tuin zetten; dat heeft dan mooi de tijd om voor de winter vast te wortelen. Vaste planten en bloembollen kun je in het najaar tegelijkertijd planten. Planten die met kluit worden verkocht of met schoongespoelde wortels, zijn juist geschikt om in de tweede helft van het najaar te planten.
  • Volle grond
    In oktober, november is bij kwekerijen het aanbod van leverbare bomen, heesters, rozen en haagplantsoen groot. De planten kunnen meteen op hun eindbestemming de grond in. Ze gaan dan niet meteen groeien, maar de grond rondom hun kluit heeft voor het voorjaar ruimschoots de tijd om goed contact te maken met de wortels. 
  • Verbeter de biodiversiteit
    Naast praktische en financiële overwegingen om in het najaar te planten, is het grote voordeel dat de tuinbezitter al meteen in het vroege voorjaar kan genieten van al het groen dat ontluikt. Wie in het najaar op slimme wijze aan de slag gaat, kan overigens het hele jaar door genieten van een mooie en levendige tuin. Bovendien is een mix van planten niet alleen mooi om te zien, maar ook goed voor de biodiversiteit.

Wil je meer weten over hoe jij (als inwoner, kweker, gemeente of tuincentra) mee kan doen met Het Vergeten Plantseizoen? Kijk dan op hun website voor tips, ideeën, toolkits en meer.

je zou ervoor kunnen kiezen om uitgebloeide zomerbloeiers te vervangen door herfstbloeiers, zodat de bijen en vlinders nog aan voldoende voedsel kunnen komen. Goede opties zijn bijvoorbeeld ijzerhard, (Verbena bonariens),  Struikveronica (Hebe), speerdistel (Cirsium vulgare) hemelsleutel (Sedum spectabile), koninginne- of leverkruid (Eupatorium), zonnehoed (Echinacea of Rudbeckia), zonnekruid (Helenium), herfstasters, herfstanemonen en herfstcyclamen. 

Waneer je een wintergroene haag of bessenstruik plant zullen de vogels je dankbaar zijn. Vogels zijn natuurlijke vijanden van slakken en zorgen straks in de winter voor wat gezelligheid in de tuin.


Bloembollen planten

Vanaf eind september kan je gaan beginnen met het planten van bloembollen die in het voorjaar zullen opkomen. Zij zorgen in het vroege voorjaar voor kleur in je tuin, nog voordat de bomen hun bladeren terugkrijgen.

Begin met de eerste voorjaarsbloeiers, zoals blauwe druifjes, krokussen, mini-irisjes (Iris reticulata) en sneeuwklokjes. Stop deze bollen zo snel mogelijk na aanschaf in de (pot)grond, anders drogen ze uit.

Bollen hebben vocht nodig, dus als de grond nog erg droog is moet je eerst flink sproeien voordat je de bollen plant. Houd voor het planten drie keer de hoogte van de bol aan. Een narcis van 5 centimeter moet dus 15 centimeter diep worden geplant.

Markeer de plek waar je bloembollen hebt geplant met bijvoorbeeld een houten stokje, dan vergeet je niet waar je ze hebt geplant.


Verplanten

Ook voor het verplaatsen van planten is de herfst een goede periode. Omdat de aarde nog warm is krijgen verplaatste planten nog de mogelijkheid om te wortelen op hun nieuwe plek, voordat ze écht in winterslaap gaan. Let er wel op dat wanneer er net een hele droge periode is geweest het dan fijn is om de grond eerst flink vochtig te maken. Ga niet verplanten wanneer er erg koude nachten in het verschiet liggen. Het is ook de juiste tijd om de groenblijvende heesters (buxus, taxus) en coniferen te verplaatsen. Wacht nog met het verplaatsen van bladverliezende struiken, zoals de vlinderstruik en de hortensia, tot ze hun blad verloren zijn (vaak is dit pas in november).


Snoeien

Snoeien lang Arpad Czapp.jpg

We zouden een hele pagina kunnen wijden aan snoeien alleen! Maar we zullen hier alleen de belangrijkste snoeiwerkzaamheden behandelen. 

Waarom snoeien we in de herfst? Bij sommige planten, bomen of struiken komt de sapstroom al vroeg op gang. Omdat de winterperiode en de temperaturen nog wel eens uiteenlopen is het verstandig om deze planten te snoeien vóórdat het weer warm wordt en de sapstroom op gang komt. 

De bladverliezende planten kan je een heel groot stuk terugsnoeien, om ervoor te zorgen dat ze het volgende seizoen voller uitlopen. Enkele voorbeelden van planten die je kan snoeien zijn; taxus, buxus, coniferen, rozenstruiken, lavendelstruiken, vlinderstruiken, leilinde, druivenstruiken, fruitbomen, walnootboom, esdoorn, berk en de kastanjeboom. Hoge heesters kunnen flink teruggesnoeid worden om schade door wind en storm te beperken.

Ook de groenblijvende planten kan je snoeien, maar let er wel op dat je wat volume overhoudt zodat de plant zichzelf kan beschermen tegen de winterse kou.

 

 

Fruit

De herfst is voor veel planten het seizoen om te oogsten, hierna kunnen ze worden gesnoeid. Alle oude takken die dit jaar vruchten hebben gedragen kun je snoeien. Hierdoor zullen de nieuwe takken in het volgende seizoen vruchten dragen.

Tips!

  • Snoei niet bij vorst
  • Gebruik goed gereedschap zodat je je plant niet beschadigd
  • Snoei takken niet recht, maar schuin af.

 

Splitsen

Je kan vaste planten in de herfst scheuren ofwel splitsen, om zo de plant te verjongen en te vermeerderen. Planten die hiervoor geschikt zijn, zijn de soorten die grote pollen vormen zoals ereprijs, hosta, phlox, scharnierplant, vrouwenmantel, zonnekruid en zonnehoed. Je voorkomt op deze manier dat de plant té groot wordt. Splits de plant wel pas na de bloei.


Gazons

De vochtigheid, lage temperatuur en zwakke zonneschijn 's winters hebben een ongunstige uitwerking op het gazon. Daarom moeten gazons nog een keer goed worden verzorgd en gevoed  voordat het koude weer begint. Tot 6 graden blijft het gras groeien, dus tot die tijd heeft het voeding nodig. Gebruik dan organische voeding, zonder kunstmest. Want dat is veel beter voor het bodem leven.

GrasAls in de herfst de bladeren vallen, moeten ze regelmatig van het gazon worden verwijderd. Bladeren die op het gazon blijven liggen, houden het licht weg en bevorderen de vorming van droge, bruine plekken en de groei van mos. Maai uw gazon rond begin november voor het laatst. Zorg dat u het gras niet korter maait dan 5 cm, want langer gras kan het karige zonlicht beter benutten.


Vijver

Verwijder afgevallen blad uit de vijver. Verwijder ook algen, afstervende overplanten en dood, rottend materiaal onder uit de vijver. Laat alles eerst een nachtje aan de waterkant liggen, zodat insecten en kleine dieren zoals kikkers weer de vijver in kunnen plonsen. Span daarna een net over de vijver om herfstbladeren op te vangen.